Erken Menopoz

Erken menopozun nedenlerinden ve tedavilerinden sizlere ayrıntılı olarak bahsedeceğim. Erken Menopoz nedir? Kayseri’de kliniğimize çok sayıda erken menopozlu hasta başvuruyor. Erken menopoz 40 yaşından önce menopoza girme durumuna denilir. Erken menopoz  sanıldığı kadar nadir görülen bir durum değildir. 40 yaşın altında menopoza girme durumu yaklaşık olarak 100 kadından birinde karşımıza çıkmaktadır. Maalesef bazı kadınlarda 20’li 25’li yaşlar gibi çok erken yaşlarda karşımıza çıkabilir. Menopoza Kayseri girdiğimizde nasıl anlayacağız? Menopoza girmeyi   yumurtalık rezervinin azalmasından ayırt etmek gerekir. Erken menopoz azalmış yumurtalık rezervinin daha ileri durumudur. Aslında Erken menopoz demek kandaki FSH hormonunun düzeyinin 40 ünitenin üzerine yükselmesi, östrojen hormonunun düşmeye başlaması, AMH (anti Müllerian hormon) dediğimiz yumurtalık rezerv değer ölçümünün düşmesi ve ultrasonda görüntülenen yumurtalık sayısının az olması demektir. Ancak bu tek başına menopoz demek için yeterli olmayabiliyor. Kötü yumurtalık rezervi veya menopoz durumunun yaklaşması demek için yeterli olabilir ancak tam anlamıyla menopoz demek için bu bulgular yeterli değildir. Kan ve ultrasondaki bu tespit edilen durumlara ilave olarak adetler seyrekleşmiş veya hiç adet olmama başlamış ise o zaman menopoz demek doğru olacaktır. Erken menopozda bizim için iki durum önemlidir. Birincisi hastanın çocuk istemi var mı yok mu? Bu sorunun cevabı çok önemlidir. Bazı erken menopoz hastaları nispeten biraz daha şanslıdır.  Kayseri Erken menopoza girdiklerinde zaten bir ya da birden fazla çocuğu doğmuş oluyor ve  hasta adet olamama şikayetiyle bize geliyor ve erken menopozda olduğunu öğreniyor. Bu durum da tabii ki bir kadın için zor bir haber. Ama özellikle hiç çocuğu olmadan bekarken ya da evli ama çocuk planını ertelemiş çocuk sahibi olmak istediği zaman yapılan tetkiklerde menopoza girdiğini öğrenmek  bir kadın için çok daha yıkıcı olabiliyor.. Bunu bir hastaya izah etmek biz doktorlar için de çoğu zaman pek kolay olmuyor. Erken menopoza girmiş ve çocuk sahini olmak isteyen hastalarımız için tüp bebek ve yumurta geliştirici PRP, Eksozom, Büyüme hormonu gibi tedavileriz var  ama öncelikle diğer kısma değinecek olursak hastanın uzun ve kısa dönemde sağlığı ile ilgili çocuk dışında dikkat edilmesi gereken şeyler var.

Erken menopoz neden olur?  Biz doktorlar erken menopoz olan hastalarda bazı nedenleri biliyoruz, tespit edebiliyoruz ama hala hastaların yaklaşık yarısında erken menopozun nedeni tam olarak tespit edilememektedir. Aslına bakılırsa nedenini tespit etmekte tedavide çok fazla önemi olan bir durum değil. Çünkü ortaya çıkan durum aynı dolayısıyla uygulanacak olan  tedavisi stratejisi de benzer. Ama yine de aile bireylerine genetik danışmanlık vermek için tanının kesinleşmesinin biraz da olsa bir faydası olabilir. Erken menopozda en sık görülen nedenler aslında genetik nedenler. Genetik nedenler arasında da en sık görülen Turner sendromu. Turner  sendromu ne demek? Normalde kadının DNAsı 46 kromozomdan oluşması lazım. Cinsiyetle ilgili dnaların ise iki tane X kromozomu olması lazım. XY Olursa erkek XX olursa kadın. Eğer kadının sadece bir x kromozomu varsa diğer kromozom boşsa yani 46 değil 45 dnadan oluşuyorsa buna Turner sendromu denir. Bu bazı kadınların tüm hücrelerinde olabileceği gibi bazı hastalarda kadınlarda mozaik Turner dediğimiz bir hastalık vardır. Her hücre böyle değildir. Bazı hücreler böyledir. Dolayısıyla bu hastalarda hastalığın şiddeti biraz daha az olabilir. Turner sendromlu olan hastaların çoğu hiç adet görmez ama bir kısmı adet gördükten sonrasında birkaç yıl içinde hızlıca menopoza girer. Bu hastalarda kalp hastalıkları da çok sık gözükür. Zeka genellikle normaldir. Bunun sonucunu nasıl anlayabiliriz? Bir kadının Turner hastası olup olmadığını kadından kan testi alarak anlayabiliriz. Kandan kadının genetiğini elde edip genetik uzmanı XX mi X0 mı diye analiz ettikten sonrasında kesin sonuca ulaşabiliriz. İkinci görülen bir erken menopozun genetik nedeni FRAJİL X sendromu dediğimiz bir hastalıktır. Aslında FRAJİL X  sendromu erken menopoz yapmıyor bu hastalığın genetik bozukluğunun ön lezyonu ön mutasyonları yapıyor. Ne demek bu şimdi? Normalde FRAJİL X  sendromu demek kromozomu bu hastalarda var sayı olarak normal ama orada bir gen dizilimi 40 tekrardan az olması gerekirken 200 tekrardan fazla olursa hasta Frajil X sendromu olur. Bu hastalığın kadınlarda hafif zeka geliği erkeklerde ciddi zeka geliği yapan bir sendromdur. Aslında 200 tekrar olan en ağır formunda Erken menopoz olmuyor 55 ila 200 tekrar arasında olan ön mutasyon formunda Zeka geriliği çok nadir gözükürken kadınlarda erken menopoz görülebiliyor. Peki hangi hastalarda bundan taşıyıcılıktan şüphelenmek gerekir? Ailesinde erken menopoz olan kadınlar varsa ya da ailesinde zihinsel engelli erkek çocuklar otistik erkek çocuklar varsa bu hastalarda frajil x  sendromuna bağlı bir erken menopozun neden olmuş olma ihtimali daha yükseliyor. Bunun dışında bazı genetik hastalıklar da mevcut. Aslında cinsiyet kromozomuyla alakalı olmayabiliyor, mesela şeker metabolizması galaktozla ilgili bozukluklar bazı farklı hastalıklar daha Nadir olmakla birlikte Erken menopoz neden olabilmekte. Bir diğer neden ise genetik dışında çevresel faktörler toksinler. Bunlardan en sık görülen kemoterapidir. Yani kanser tedavisinde kullandığımız ilaçlardır. Özellikle de meme kanserinde kullandığımız ajanlar bunlar kanserli hücreyi yok ederken kadının doğurganlığını da yok edebiliyor. Maalesef ya da radyoterapi yani ışın tedavisi de kanser tedavisi özellikle karın bölgesine yani yumurtalıkların olduğu bölgeye uygulanan kanser önlemek için ya da tedavi etmek için ışın tedavisi de kadınlarda menopoza neden olabiliyor. Zaten biz bu tedaviyi uygulamadan önce genellikle Kayseri tüp bebek tedavisi yapıp yumurtaları donduruyor ki tedaviden sonra menopoza girerse ve kadın kanseri atlatması durumunda çocuk sahibi olmak istediği zaman o donmuş yumurtaları kullanabilmesi için. Üçüncüsü de tahmin edebileceğiniz gibi sigara kullanmak. Sigarada Bunlar kadar hızlı bir menopoza neden olmasa da yapılan bilimsel araştırmalar gösteriyor ki sigara kullanan kadınlarda ortalama 2 ila 3 yıl daha erken yumurtalık tükenmesi karşımıza çıkmaktadır. Bunlardan farklı olan ise 1 genetik 2 çevresel faktörü 3 otoimmünitedir. Ne demek bu otoimmünite? Otoimmünite  demek aslında romatolojik hastalıklar gibi düşünebilirsiniz. Yani aslında vücut kendi dokusuna karşı bir reaksiyon gösteriyor sanki bir yabancı dokuya karşı ürettiği hücrelere savaş açıyor gibi düşünülebilir. Bu tarz durumlarda ne yapıyor? Yumurtalıklarda vücudun bağışıklık sistemi hücrelerine sıkça rastlanabiliyor. Ama bunlar genellikle tek başına olmuyor. Tiroid hastalıkları gibi, böbrek üstü bezi hastalıkları gibi hastalıklarla çoğu zaman birliktelik gösteriyor. Özetleyecek olursak erken menopozun birçok nedeni var. Bunlardan bir kısmının nedenini tespit edebiliyoruz ancak hala bazı hastaların nedenini bulamayabiliyoruz. Ancak erken menopoz tedavisinde hangi nedenden olduğunun çok fazla önemi yok. Nedeni tespit edebilmek aile bireylerine danışmanlık vermek için önemli olabilir. Mesela bir hastada Frajil X sendromu tespit edersek en azından onun kız kardeşine diyebiliriz ki mesela 18 yaşında belki kız kardeşi kendi 25 yaşında menopoz olduğunu öğreniyor. 18 yaşındaki kız kardeşi henüz menopozda değil ama bekar en azından onun yumurtalıkları tüp bebekler toplanıp dondurulup ileride menopoza girse bile çocuk sahibi olması sağlanabilir. Ama burada çocuk önemli. İkinci kısımda kadının normalde 50’li yaşlarda menopoza girdikten sonra östrojensiz yaşaya hayat ortalama 30 yıl. Bir kadın eğer 40 yaşında menopoza girerse 40 yıl östrojen hormonundan eksik yaşarsa kemikler ileride ciddi anlamda erime yaşar. Kalp krizi riski artar. Bir de bunları engellemek için östrojen hormonu bu kadınlara uzun yıllar verilmeli. Kayseri menopoz biyoeşdeğer hormon tedavisi ve erken menopoz için 0533 384 68 74 numaralı telefondan randevu alabilirsiniz.